X
تبلیغات
سازماندهی اطلاعات
سازماندهی اطلاعات
Organization of Information

شبکه معنایی، طرحی برای نمایش دانش است که از گره ها و پیوندهای میان گره ها استفاده می کند. گره ها، مفاهیم و اشیاء، و پیوندها روابط میان گره ها را نمایش می دهند. پیوندها، جهت دار و برچسب دار هستند؛ بنابراین، با استفاده از این پیوندها، گرافهای جهت داری هم به وجود می آیند که به مصورسازی شبکه معنایی کمک می کنند. در مصورسازی این طرحها از دایره و مستطیل برای نشان دادن گره ها استفاده می شود و پیوندها به صورت پیکانهای جهت دار میان گره ها نشان داده می شود. شکل زیر یک مثال ساده از گراف جهت دار است:

ساختار شبکه با استفاده از جهت پیوندهایی که به گره ها منتهی می شوند، معنای شبکه را نشان می دهد. شبکه، مجموعه ای از روابط دوتایی را در میان گره ها تعریف می کند. در گرافهای معنایی، همه گره ها از یک نوع(type) نیستند. درشکل زیر کتابخانه شماره(Lib1) متعلق به مفهوم کتابخانه (Library) است و در واقع، "کتابخانه شماره 1" مثالی از مفهوم کتابخانه محسوب می شود. گره مفهومی کتابخانه با مستطیل و گره مثال(کتابخانه 1) با دایره مشخص شده است و دارای پیوندی جهت دار (is-a) به سمت گره مفهومی است. 

در شبکه های معنایی، تمامی پیوندها نیز از یک نوع نیستند. در برخی مواقع پیوندها، نشان دهنده اطلاعاتی در مورد رابطه بین دو گره هستند، مثل شکل زیر که بخش منابع غیرکتابی در واقع در کتابخانه شماره 1 وجود دارد(رابطه is-in-library). این روابط، اصطلاحا روابط ماهیتی هستند. رابطه دیگر میان بخش منابع غیرکتابی و مفهوم آن که بخشی از کتابخانه است و با رابطه is-a نشان داده شده است، یک رابطه ساختاری است و اطلاعاتی را در مورد گره مورد نظر ارائه می کند. 

حال اگر بخواهیم به این روابط بیفزاییم، در بخش منابع غیرکتابی، نقشه وجود دارد. اگر به یکی از این نقشه ها که در مورد خلیج فارس و مربوط به سال 1900 میلادی است اشاره کنیم، به شکل زیر دست می یابیم. در اینجا دو مشخصه از مشخصات نقشه که موضوع و تاریخ است، در شبکه نشان داده شده است. همانطور که مشخص است، خلیج فارس، موضوع نقشه است و ماهیتا به یک گره مفهومی(مکان) متصل است. همچنین سال 1900 نیز علاوه بر اینکه تاریخی برای نقشه محسوب می شود، ماهیتا یک تاریخ سال است. 

در مورد مثال بالا می توان بسیاری از اطلاعات کتابشناختی، ظاهری و موجودی را به این اطلاعات اضافه کرد. باید در نظر گرفت که مثال بالا در مورد یک نقشه خاص در یک بخش خاص در یک کتابخانه است. برای کتابخانه ای با بخشهای مختلف و منابع گوناگون که هر یک مشخصات خاص خودشان را دارند، شبکه ای از گره ها و روابط مختلف به وجود می آید که می تواند به ارائه اطلاعات مرتبط به کاربر کمک بسزایی نماید.


* در شبکه معنایی معرفی شده می توان رد پای FRBR را به خوبی مشاهده کرد.

** این شبکه به ساده ترین صورت نگاشته شده است تا بر اساس آن اطلاعات موردنظر به خوبی مشاهده گردد. 

*** شبکه های معنایی با استفاده از مفاهیم وب معنایی پیوندی عمیق دارند.

**** برای مطالعه بیشتر به لینکهای زیر مراجعه نمایید:

Semantic Networks

Semantic Networks/John F. Sowa

What is in a semantic network


برچسب‌ها: semantic networks
ارسال در تاريخ پنجشنبه بیست و چهارم بهمن 1392 توسط ملیحه درخوش
 

نسخه ۳.۵ طرح فراداده ای توصیف شیء (مودس)، در جولای 2013 از سوی کمیته ویراستاری این طرح و کتابخانه کنگره امریکا منتشر شد. این بازنگری، با نسخه قبلی (۳.۴) کاملا سازگار است و تغییراتی را برای رفع نارساییهای نسخه قبلی در بردارد. 

8 تغییری که در نسخه جدید ایجاد شده در زیر توضیح داده شده است:

1. اضافه شدن ویژگی unit به عنصر فرعی extent در زیر عنصر اصلی physicalDescription

این تغییر امکان جزیی تر کردن عنصر extent را با جدا کردن واحدها(units) فراهم می آورد.

 

2. اضافه شدن rfc5646 به عنوان مقدار(value) برای  language/languageTerm

مقادیر قبلی نشان دهنده استانداردهای قبلی بود که استفاده می شد، RFC5646 جایگزین RFC4646 شده است.

 

3.اضافه شدن ویژگیهای altFormat و contentType برای عناصر titleInfo، abstract، tableOfContents و accessCondition.

این تغییر امکان جای دهی HTML در مودس را با پیوند دادن با ویژگی altRepGrp فراهم می کند و همچنین فرمت رمزگذاری جایگزین را نشان می دهد.


4. اضافه شدن ویژگی eventType زیر عنصر اصلی originInfo برای نشان دادن تولید، نشر، توزیع و ساخت.

این ویژگی اجازه می دهد که بتوان نشان داد که چه نوعی از originInfo اتفاق افتاده است؟ به عنوان مثال، تولید، نشر، توزیع، ساخت یا رخداد دیگری.


5. اضافه شدن ویژگی typeURI به عنصرهای identifier، note، physicalDescription/note.

با این تغییر می توان نشان داد که نوع مورد نظر در فرم URI وجود دارد.


6. اضافه شدن ویژگی  generator به عنصر اصلی classification.

مقدار این ویژگی نشان می دهد که شماره رده بندی به صورت اتوماتیک تولید شده است. این مقدار چگونگی تولید را نشان می دهد در صورتیکه بخواهیم چگونگی تولید را قید کنیم از آن استفاده می کنیم.


7.اضافه شدن عنصر فرعی etal در زیر عنصر اصلی name

این عنصر فرعی به عناصر فرعی زیر عنصر اصلی name اضافه شده است تا بتوان یک یا چند نامی را نشان داد که به هر دلیلی به وضوح نمی توانند در عنصر دیگری از نام وجود داشته باشد.


8. اضافه شدن ویژگی otherType به عنصر اصلی titleInfo.

این ویژگی، برای تعیین مقدار "نوع دیگری" برای عنصر اصلی titleInfo اضافه شده است که در لیست انواع برشمرده شده در طرح مودس وجود ندارند.

از طریق لینک زیر می تواند به طرح نسخه 3/5 دست یافت:

MODS 3.5 Schema

برای دریافت مثالهایی از این تغییرات می توان از لینک زیر استفاده کرد:

Examples for MODS 3.5

 

کلیدواژه ها: مودس- طرح فراداده ای توصیف شی- MODS، فراداده

ارسال در تاريخ چهارشنبه نهم مرداد 1392 توسط ملیحه درخوش

 

 

سایت آر.دی.ای. تولکیت علاوه بر فروش اشتراک قواعد آر.دی.ای.، شرایط خاصی را هم برای دستیابی افرادی که به صورت مستمر احتیاج به استفاده از آر.دی.ای. ندارند، امکانی را فراهم آورده است. در این سایت آدرس لینکی وجود دارد که کاربر را به فرمی راهنمایی می کند. کاربرانی که نیاز مقطعی به استفاده از آر.دی.ای. دارند، با پر کردن این فرم می توانند نوع دسترسی را به صورت تک کاربره و یا چند کاربره (سازمانی) مشخص کنند و نام کاربری و رمز ورودی را که خودشان تعیین کرده اند را برای دسترسی به متن آر.دی.ای. استفاده نمایند.

از طریق این لینک زیر می توان به فرم ثبت نام دسترسی کوتاه مدت دست یافت:

RDA Toolkit Free Trial Request Form

 

در بخش دیگری از سایت آر.دی.ای. تولکیت، امکانی فراهم شده تا افرادی که با هدف آموزش به استفاده از آر.دی.ای. نیاز دارند، با هزینه کمتری بتوانند به متن آر.دی.ای. دسترسی داشته باشند. 


 

Training and Classroom Access


 
همچنین اگر کاربری در صدد دسترسی موقت به منظور ارائه جلسات آموزشی باشد، می تواند از طریق لینک زیر، فرم مورد نظر را تکمیل نموده و اطلاعات دسترسی را دریافت نماید. در این فرم حتی می توان در مورد جلسات آموزشی هم اطلاعاتی را وارد کرد و در صورت نیاز، آن جلسه را به منظور آگاهی دیکران از آن جلسه، معرفی نماید.

 

 
ارسال در تاريخ سه شنبه سی و یکم اردیبهشت 1392 توسط ملیحه درخوش

برای استفاده و پیاده سازی آر.دی.ای.، استفاده از بستر استاندارد برای ارائه اطلاعات ضروری است. یکی از تفاوتهایی که بین قواعد آر.دی.ای. نسبت به ویرایش دوم انگلوامریکن وجود دارد، شیوه ارائه اطلاعات مربوط به محمل اطلاعات و نیز فرمت منبع است. در قواعد انگلوامریکن، نوع منبع، به صورت واژه ای در داخل قلاب، پس از عنوان آورده می شد که اصطلاحا به آن نام عام مواد(جی.ام.دی.)* گفته می شد. در آر.دی.ای. از "نام عام مواد" استفاده نمی شود و سه اصطلاح "نوع محتوا، نوع رسانه و نوع محمل"** جایگزین آن شده است. آر.دی.ای. اصطلاحات خاصی را برای این سه نوع، ارائه کرده است که فهرستنویسان برای ارائه اطلاعات محتوا، رسانه و محمل می توانند از آن استفاده کنند. برای نمایش اطلاعات باید بستر مناسبی هم فراهم آید. در مارک 21 در فیلدهای 336، 337 و 338 ، نوع محتوا، رسانه و محمل گنجانده شده است. در این سه برچسب، می توان اصطلاح مورد نظر را از آر.دی.ای. استخراج کرد و در a$ قرار داد. حال باید نشان داد که این اصطلاح از کدام منبع مستند استخراج شده است، برای این بخش از اطلاعات، 2$ در مارک21 وجود دارد. 

با جستجوی پیشینه ای با عنوان  Philadelphia Center City map و یا با شماره بازیابی ۹۵۶۸۰۱۵۰ در کتابخانه کنگره امریکا، می توان به صورت نمونه به اطلاعات مندرج در فیلدهای 337،336 و 338 و سابفیلدهای موردنظر برای نوع محتوا، رسانه و منبع دست یافت.

مساله دیگری که باید با این تغییر همگام می شد، تغییراتی است که باید در استاندارد بین المللی توصیف کتابشناختی(آی.اس.بی.دی.) به وجود می آمد. در شکل قبلی این استاندارد، ناحیه جداگانه ای برای نوع منبع وجود نداشت. اما با این تغییرات، این استاندارد دارای ناحیه صفر (0) شده است. در این ناحیه، نوع محتوا و نوع رسانه یک منبع گنجانده می شود. در کنار آن برای استفاده از آی.اس.بی.دی. در ساختار بندی استاندارد اطلاعات در وب معنایی و در آر.دی.اف. نیز برای هر یک از بخشهای آی.اس.بی.دی. از جمله ناحیه صفر، واژه ها دارای یو.آر.آی. مخصوص به خود هستند. در لینکهای زیر می توان به اطلاعاتی در مورد ناحیه صفر و نیز یو.آر.آی. های ناحیه های آی.اس.بی.دی. از جمله ناحیه صفر دست یافت.( بر طبق توضیحی که در آی.اس.بی.دی. برای نوع رسانه آمده، این بخش از اطلاعات، نوع محمل را نیز در خود جای داده است)

ISBD Area 0: Content Form and Media Type Area

The ISBD Vocabularies


* General Material Designation=GMD

** Content Type, Media Type, Carrier Type

 

کلیدواژه ها: آر.دی.ای.، مارک21، وب معنایی، آی.اس.بی.دی.، ناحیه صفر

ارسال در تاريخ جمعه یازدهم اسفند 1391 توسط ملیحه درخوش

 

کتابخانه کنگره امریکا برای ورود به وب معنایی و استفاده از مستندات خود در چارچوب توصیف منبع (آر.دی.اف.) تمامی داده های پیوندی مربوط به مستندات خود را منتشر کرده است. دسترسی به این اطلاعات باعث می شود که فهرستنویسان، کاربران و کتابخانه هایی که می خواهند به سمت وب معنایی حرکت کنند، بتوانند به مستندات کتابخانه کنگره دسترسی داشته باشند. 

کتابخانه کنگره اعلام کرده است که این اطلاعات را در یک فضای عمومی در دسترس قرار داده و سعی بر آن بوده که با کمترین اشتباه ارائه شود و در عین حال نقصهای موجود نیز برطرف شود. 

از طریق لینک زیر می توان به داده های پیوندی مستندات کتابخانه کنگره دست یافت:

LC Linked Data Service

از این طریق می توان در مجموعه های زیر جستجو کرد:

-سرعنوانهای موضوعی کتابخانه کنگره

-مستندات نام کتابخانه کنگره

-رده بندی کتابخانه کنگره

-سرعنوانهای موضوعی کودکان کتابخانه کنگره

-اصطلاحات ژانر و فرم کتابخانه کنگره

-اصطلاحنامه مواد گرافیکی

-رابطهای مارک

-کشورهای مارک

-نواحی جغرافیایی مارک

-زبانهای مارک

-زبانها در ایزوهای 639-1، 639-2، 639-5

-فرمتهای تارخ و زمان 

با جستجوی واژه موردنظر در این صفحه، تمامی ترکیباتی که واژه موردنظر در آنها وجود دارد به ترتیب ارتباط با واژه مورد جستجو، بازیابی و لیست می شود. 

در برابر هر واژه که با Label مشخص شده است، نام واژگان کنترل شده ای که آن واژه را در خود دارد، با Vocabulary مشخص شده و در برابر آن type یا نوع واژه بازیابی شده (موضوع، نام شخص و ...) ارائه می شود و سپس شناسه گری که کتابخانه کنگره در داده های پیوندی خود به آن واژه اختصاص داده نیز بازیابی می شود. با کلیک بر روی واژه مورد نظر می توان به جزییات واژه نیز دست یافت. برای استفاده از مستندات در آر.دی.اف.، باید برای هر داده ای یک یو.آر.آی. ارائه شود. در بخش جزییات، می توان به این یو.آر.آی. دست یافت. علاوه بر آن اطلاعاتی مانند واژه عام، خاص، شکلهای دیگر آن واژه و کشورهایی که شکلهای متفاوت را استفاده کرده اند نیز در دسترس است. بخش دیگری که جذابیت خاص خودش را دارد، مصورسازی روابط بین موضوعات است که با نام visualization ارائه می شود. برای هر یک از واژه های بازیابی شده، در صورت وجود رابطه با واژه های دیگر، این روابط به صورت مصور نمایش داده می شوند. 

در انتها نیز بخشی برای پیشنهاد واژه های مرتبط و جدید با واژه مورد نظر وجود دارد.

این سامانه ممکن است در بعضی از موارد مانند اسامی بومی کشورها هنوز به روابط مورد نظر دست نیافته باشد. اما گام مفیدی برای دستیابی به وب معنایی و درج اطلاعات مستند در آنتولوژیهاست.


کلیدواژه ها: وب معنایی، کتابخانه کنگره، داده های پیوندی، داده های مستند

ارسال در تاريخ جمعه بیست و هفتم بهمن 1391 توسط ملیحه درخوش


ربه کا گانتر* سرپرست کمیته ویراستاری مودس، به تازگی مشکلاتی از ویرایش 3.4 مودس را بیان کرده و راه حلهایی را از طرف کمیته ویراستاری برای این مشکلات مطرح کرده است. وی این راه حلها را با هدف نظرخواهی از متخصصان و کتابداران مطرح کرده است تا ماحصل این نظرخواهی ها در ویرایش 3.5 مودس در نظر گرفته شود. گانتر این تغییرات را در مسیر همگامی با آر.دی.ای. و طرح انتقال چارچوب کتابشناختی(بیب فریم**) مطرح کرده است.

مسایل و راه حلهای مطرح شده به شرح زیر است:

- در ویرایش 3.4، عنصر فرعی publisher  زیر عنصر اصلی originInfo  برای توصیف توزیع کننده، ناشر، تولیدکننده، سازنده و غیره به کار می رود. در واقع در زمان توصیف، این موارد از یکدیگر مجزا نمی شوند.

راه حل: در قسمت از عنصر دیگری به نام استفاده شود و دارای ویژگی eventType باشد تا نوع نقش را برای ناشر، توزیع کننده، تولید کننده، سازنده و غیره مشخص کند.

- عدم امکان استفاده از name در قسمت originInfo: با همان تعریفی که برای نام در قسمت name وجود دارد، امکان توصیف نام ناشر همراه با ویژگیهای مربوط به آن(role، namePart، و ...) وجود ندارد

راه حل: استفاده از یک عنصر فرعی به صورت provider زیر عنصر providerEvent که نام ناشر، توزیع کننده، سازنده و غیره را شامل می شود و تکرارپذیر است.

- اگر مکانی به صورت یک موضوع مطرح شود می تواند در قرار گیرد ولی مکانها در originInfo به صورت کنترل نشده استفاده می شوند و روشی برای استفاده از واژگان کنترل شده در آن استفاده نمی شود. همچنین در عنصر موضوع، می توان در عنصر فرعی سلسله مراتب مکانی را نشان داد اما در originInfo چنین امکانی وجود ندارد.

راه حل: می توان place را در زیر providerEvent استفاده کرد. همچنین geographic در زیر عنصر اصلی subject عنصر دیگری است که احتیاج به تغییراتی دارد(به عنوان مثال در زیر subject هم geographic وجود دارد و هم hierarchicalGeographic. آیا این دو جزء با هم باید به صورت مجزا در نظر گرفته شوند یا با هم یکی شوند؟) برای این مساله سه گزینه پیشنهاد شده است:

 1) عنصر فرعی place در زیر providerEvent به geographic تبدیل شده و با آنچه در زیر subject  وجود دارد هماهنگ شود.

 2) عنصر فرعی geographic در زیر subject به place تغییر یابد،

 3) place در زیر providerEvent بدون تغییر باقی بماند اما در تعریف آن معنای geographic گنجانده شود یعنی اینکه بتوانیم از واژگان کنترل شده در آن استفاده کنیم.

- در عنصر فرعی وجود دارد که با یکدیگر غیرمرتبط هستند. عناصر place/publisher/dates با یکدیگر ارتباط دارند و مربوط به ناحیه نشر یک منبع هستند اما عناصری مانند edition , frequency و issuence به سه عنصر قبلی ارتباطی ندارند و سوال اینجاست که در هر تکرار باید این اطلاعات غیر مرتبط هم گنجانده شوند؟

راه حل: پیشنهاد می شود که عناصر مربوط به نشر در زیر providerEvent آورده شود و بقیه عناصر که غیرمرتبط هستند خارج از آن و فقط یکبار توصیف شوند.

- تاریخهایی که در originInfo وجود دارد(مانند dateIssued، dateCreated، غیره)  احتیاج به جایگزینهایی دارند.

راه حل: وقتی از عنصرproviderEvent در originInfo استفاده شود، عنصر تاریخ(date) به ضورت ضمنی در تلقی می شود. مثلا وقتی مقدار در نظر گرفته شده برای عنصر eventType کلمه "published" باشد، قاعدتا place، محل نشر و date هم تاریخ نشر محسوب می شود. اما در بعضی موارد هم تاریخ دقیقا مربوط به مکان و ناشر یا هر مسئولیتی که به کار رفته نیست. در این مواقع تاریخ به صورت یک عنصر اصلی و با ویژگی type و نیز یک مقدار کنترل نشده استفاده می شود تا به صورت مستقیم، بتوان نوع تاریخ را نیز مشخص کرد.


تا کنون نظرات مختلفی مبنی بر رد یا تایید این پیشنهادات و راه حلها در گروه بحث طرح فراداده ای توصیف شیء ارائه شده است.


* Rebecca Guenther

** (Bibliographic Framework Transition Initiative (BIBFRAME


کلیدواژه ها: طرح فراداده ای توصیف شیء، مودس، ربه کا گانتر، MODS

ارسال در تاريخ شنبه شانزدهم دی 1391 توسط ملیحه درخوش
 

وب سایتی که با نام توصیف و دسترسی به منبع(آر.دی.ای.) توسط دیوید جی. برتوکا*، کتابدار دانشگاه بوفالو تهیه شده است، به مباحث نوین سازماندهی می پردازد.

در این وب سایت آر.دی.ای. به صورت مختصر معرفی شده و سپس لینکهای مفیدی برای معرفی بیشتر این استاندارد توصیف و دسترسی به منبع ارائه شده است.

همچنین به بخشهایی از وب سایت کتابخانه کنگره امریکا که در آن اطلاعات و مثالهایی در رابطه با آزمون استفاده از آر.دی.ای. و سازگاری آن با مارک 21 آمده، ارائه شده است.

در بخش دیگری از این وب سایت، می توان به منابع دیگری که به آر.دی.ای. پرداخته اند معرفی شده اند و لینکهای دسترسی به این منابع گنجانده شده است. در این قسمت به منابعی در مورد اف.آر.بی.آر. و فراد نیز می توان دست یافت.

بخش بعدی این وب سایت منابع چاپی منتشر شده با موضوع آر.دی.ای. را در بر می گیرد. اطلاعات کتابشناختی این منابع در این بخش در دسترس است.

در بخش انتهایی می توان به واژه نامه ها و تاکسونومیها و نیز فایلهای صوتی و نیز اسلایدهایی با موضوع آر.دی.ای دست یافت.

از طریق آدرس زیر می توان به این وب سایت دسترسی داشت:

RDA: Resource Description and Access

*David J. Bertuca. Associate Librarian. University at Buffalo

کلیدواژه ها: آر.دی.ای. ، توصیف و دسترسی به منبع، RDA

 

 

ارسال در تاريخ جمعه بیست و چهارم آذر 1391 توسط ملیحه درخوش

الگوی اف.آر.بی.آر. برای چهار موجودیت اصلی خود(اثر، بیان، نمود و مورد)، سه رابطه را تعریف کرده است: ابتدایی، مسئولیت و موضوعی.

در سال 1995، شخصی به نام هینی(Heaney)، به معرفی سه سطح برای پیاده سازی شیءگرا(OO) در یک سیستم تکنولوژی اطلاعات پرداخت. وی این سه الگو را به صورت: متن، انتشار و نسخه در نظر گرفت.

متن(text) رشته ای جملات است. انتشار، شیء متنی خاصی است که می تواند در یک انتشار تجسم یابد. این انتشار ممکن است بر اساس تغییرات یا باز نشر به وجود آید و ویژگی های آن را هم داشته باشد. در الگوی نسخه(copy)، هینی مثال می زند که وظایفی مانند امانت، نگهداری و ارسال برای صحافی می تواند در این الگو انجام می پذیرد. 

الگوی اف.آر.بی.آر نسبت به الگوی هینی عمومیت بیشتری دارد چون از وراثت در میان موجودیتهای خود کمتر استفاده می کند. در الگوی هینی، هر سه الگو از یکدیگر ارث می برند. اگر این وراثت را در الگوی اف.آر.بی.آر. در نظر بگیریم، اثر و بیان را می توانیم را در متن، نمود را در انتشار و مورد را نسخه قرار دهیم. 

با درک روش هینی، الگوی اف.آر.بی.آر. ممکن است به عنوان چارچوب مفهومی برای ارتقاء سیستم فراداده ای استفاده شود. در ابتدا، موجودیتها و روابط آنها را برای نمایش پیشینه استفاده می شود. در مرحله دوم، موجودیتها و عناصر فراداده ای آنها میتواند اساسی برای ارتقاء سیستم در مشخص کردن کلید نمایه سازی، ساختار پیشینه، نقاط دسترسی و مانند آن باشد. در مرحله سوم، موجودیت نمود برای ثبت و انتقال حقوق مالکیت معنوی استفاده می شود و در مرحله پایانی، از موجودیت مورد، برای اجرای مواردی مانند گردش و امانت، مدیریت مجموعه، انتقال مالکیت شکل فیزیکی منبع و غیره استفاده می شود.

مساله وراثت، تفاوتی است که میان الگوی اف.آر.بی.آر. و الگوی هینی وجود دارد. البته به نظر می رسد در الگوی شیء گرایی که هینی پیشنهاد کرده، محدودیت فرمت منبع وجود دارد. در این الگو فرمت منبع از موجودیتهای مختلف به یکدیگر منتقل می شود در صورتیکه در اف.ار.بی.آر. ممکن است فرمت منبع در نمودهای مختلف متفاوت باشد.

 A metadata practice of the IFLA FRBR model

Heaney, M. (1995), “Object-oriented cataloging”, Information Technology and Libraries, Vol. 14
No. 3, pp. 135-53.


برچسب ها: اف.آر.بی.آر.، هینی، موجودیت ها، روابط


ارسال در تاريخ پنجشنبه نهم شهریور 1391 توسط ملیحه درخوش
در سال 2005 سالی مک کالم از گروه ماربی کتابخانه کنگره، در گزارشی به مساله استفاده مارک 21 با اف.آر.بی.آر. و ساختار پیشینه ها پرداخت. در این گزارش علاوه بر مدلهایی که برای تبادل اطلاعات ارائه می کند، دو الگو را برای استفاده از موجودیتهای اف.ار.بی.آر. در مارک 21 و در نرم افزارهای کتابخانه ای پیشنهاد می کند.

هر مدل سه نوع پیشینه را در بردارد. پیشینه مستند(Authority record)، پیشینه کتابشناختی(Bibliographic record) و پیشینه موجودی(Holding record) در این مدلها هر کدام دارای موجودیتهای مشخصی است که از گروههای سه گانه اف.آر.بی.آر. وام گرفته شده است.

در مدل A، موجودیتهای گروه دوم(شخص و تنالگان)، اثر و بیان از موجودیتهای گروه اول و موضوعات اثر که ممکن است هر یک از موجودیتهای اف.آر.بی.آر. باشد در پیشینه مستند قرار می گیرد. در پیشینه کتابشناختی فقط موجودیت نمود عینی قرار دارد و موجودیت مورد نیز در پیشینه موجودیت وجود دارد.

 


در مدل B، موجودیتهای گروه دوم به عنوان پدیدآور و تولیدکننده و ناشر و نیز موضوع(موجودیتهای تمامی گروهها به عنوان موضوع) در پیشینه مستند قرار می گیرد و موجودیتهای اثر، بیان و نمود عینی از گروه اول اف.ار.بی.آر. در پیشینه کتابشناختی و موجودیت مورد در پیشینه موجودی قرار می گیرد.

 

این دو مدل از 5 مدلی که باربارا تیلت در سال 2005 پیشنهاد کرده است، انتخاب شده است.

منبع

برچسب ها: اف.آر.بی.آر.، مارک 21، پیشینه کتابشناختی

ارسال در تاريخ جمعه شانزدهم تیر 1391 توسط ملیحه درخوش

به منظور تسهیل آموزش و یادگیری آر.دی.ای.، کمیته همکاری توسعه آر.دی.ای.، مثالهای کاملی از فهرستنویسی منابع مختلف با استفاده از قواعد آر.دی.ای. و در فراداده مارک 21 را منتشر کرده است. این پیشینه ها در دو گروه مستند و کتابشناختی منتشر شد. هر کدام از مثالها دارای دو جدول است. در جدول ابتدایی، داده های مستند یا کتابشناختی در برابر عناصر آر.دی.ای. و شماره مربوط به قواعد مربوط به آنها قرار گرفته است. در جدول دوم، شماره فیلد مارک 21، نام فیلد مورد نظر و داده ای ثبت شده را می توان مشاهده کرد.

آنچه که در این جدولها نشان داده شده می تواند گامی امیدوار کننده برای به کارگیری آر.دی.ای. باشد. منتقدان بسیاری آر.دی.ای. را یک تصور ایده آل از فهرستنویسی دانسته اند و امیدی برای به کارگیری گسترده آن همانند انگلوامریکن ندارند. 

در برابر این نظریه نیز عده ای بر این عقیده اند که با استفاده از آر.دی.ای. در مارک با توجه به محدودیت ایجاد سلسله مراتب در آن، به طور حتم می توان آنرا در طرحهای فراداده ای مبتنی بر بستر نحوی ایکس.ام.ال. که محدودیت ساختاری و سلسله مراتبی ندارد، توصیف کرد. همچنین افق پیش روی استفاده از آر.دی.ای. در محیط دیجیتال و خارج از نرم افزارهای کتابخانه ای است که باید بر اساس طرحهای فراداده ای نوین مبتنی بر زبانهای نشانه گذاری طراحی گردد.

پیوندهای زیر به ترتیب، امکان دسترسی به فایل پیشینه های مستند و کتابشناختی آر.دی.ای. در مارک 21 را فراهم می آورد:

پیشینه های مستند

پیشینه های کتابشناختی


برچسب ها: آر.دی.ای.، مارک21، فهرستنویسی


ارسال در تاريخ شنبه بیستم خرداد 1391 توسط ملیحه درخوش

یکی از عناصر اصلی در مودس است که به توصیف منشا منبع می پردازد. در این عنصر اصلی مواردی مانند ناشر، مکان نشر، تاریخ انتشار، تاریخ کپی رایت، تاریخ اعتبار بخشی و ... توصیف می شود. یکی از عناصر فرعی این عنصر اصلی، publisher است. این عنصر فرعی در طرح فراداده ای چنین تعریف شده است:

the name of the entity that published, printed, distributed, released, issued or produced the resource.

یکی از مواردی که برای توصیف منشا یک منبع ممکن است به کار رود، نام چاپخانه است. در این عنصر فرعی ویژگی خاصی وجود ندارد تا بتوان در توصیف، نام ناشر و چاپخانه را از هم متمایز ساخت. در تاریخ 19 دسامبر 2011 این مساله را در گروه بحث مودس مطرح کردم و بر اساس پاسخی که از این گروه گرفتم مطلبی را در همین وبلاگ نوشتم.

راهکاری برای توصیف چاپخانه در مودس


 گروه مودس بر اساس نظراتی که در یافت می کنند به بررسی مواردی می پردازند که باید در نسخه جدید اعمال شود و به نوعی در نسخه کنونی نقص محسوب می شود.

به تازگی این گروه بر اساس درخواستی که برای آنها در مورد توصیف چاپخانه ارسال کرده بودم دست به یک نظر سنجی میان دو نحوه توصیف و اضافه کردن دو ویژگی(attribute) به عنصر اصلی و یا عناصر فرعی زده است تا بتوان میان ناشر، چاپخانه، توزیع کننده و غیره تمایزی قایل شد.

بر این اساس، از مخاطبان و متخصصان خواسته شده تا در مورد یکی از راهکارهای زیر نظر خود را اعلام نمایند تا این گروه به نتیجه گیری و تصمیم گیری مطلوب در مورد گنجاندن یکی از این دو مورد در نسخه 3.5 دست یابد. این دو مورد بدین صورت است:

1. اضافه کردن ویژگی originRole or similar به عنصر اصلی originInfo

2. اضافه کردن ویژگی role or similar به عناصر فرعی در originInfo

از طریق پیوند زیر می توانید مثالها و توضیح نحوه کاربرد دو روش فوق را ببینید:

change proposal

 برچسب ها: مودس، طرح فراداده ای توصیف شیء

ارسال در تاريخ پنجشنبه سی و یکم فروردین 1391 توسط ملیحه درخوش

کتابخانه بریتانیا، نمونه خوبی از فهرستهایی است که گام خوبی در استفاده از اف.آر.بی.آر. برداشته اند. در نتایج جستجو سعی بر آن شده که به صورت درختواره،اطلاعات محملهای مختلف منبع(کتاب، مقاله، نوار صوتی و ...)، موضوعها، نویسندگان، تاریخ، زبان، انواع منابع( اصل اثر، ترجمه ها به زبانهای مختلف، اقتباسها و ...) نشان داده شود.

همچنین در کنار هر مورد(Item) نیز ورژنهای دیگر آن منبع پیشنهاد می شود. با کلیک بر روی این گزینه اطلاعات تکمیلی نسخه ها و ویرایشهای مختلف دیگر آن مورد ارائه می شود.

به نظر می رسد با در نظر گرفتن اثر اصلی وارائه اطلاعات بیان و نمود ها و نیز در ادامه موردی که در این کتابخانه موجود است می توان استفاده ساختاری از اف.آر.بی.آر. را مشاهده کرد.

به عنوان نمونه با جستجوی عنوان" رویای شب نیمه تابستان" از شکسپیر پیشینه هایی بازیابی می شوند که در پیوند زیر قابل مشاهد است:

نتایج جستجوی عنوان " رویای شب نیمه تابستان"

ویژگیهای بیان و نمود این اثر در سمت چپ نشان داده شده است که با استفاده از آن می توان نتایج را محدود کرد. به عنوان مثال ویژگی زبان مربوط به بیان و ویژگی ناشر مربوط به نمود این اثر است.

البته اطلاعات و ساختاری که ارائه شده کامل نیست و همه اطلاعات را به صورت منسجم در اختیار کاربر قرار نمی دهد. ویژگیهایی که برای نمودهای مختلف اثر آورده شده هنوز کامل نیست. همچنین در جریان استفاده از مراحل مختلف محدودسازی نتایج دسترسی به درختواره های قبلی وجود ندارد.

استفاده از ساختارهای مبتنی بر اف.آر.بی.آر. می تواند به کاربر در یافتن، شناسایی، انتخاب و دسترسی به منبع مورد نظرش کمک کند. استفاده از این الگو هنوز هم به صورت آزمایشی است و به نظر می رسد کتابداران هنوز هم برای درک کامل مفاهیم این الگوی انتزاعی زمان می خواهند. در کنار آن پیشینه های قدیمی ایجاد شده نیز باید امکان استفاده و ایجاد چنین ساختاری را داشته باشند. اگر اطلاعات پیشینه های قبلی به صورت استاندارد نباشد استفاده از این الگو با مشکلاتی روبرو خواهد شد.

به قول یک استاد بزرگوار اولین مرحله در بازیابی خوب اطلاعات، ورود صحیح اطلاعات است.

برچسب ها: اف.آر.بی.آر.، کتابخانه بریتانیا

 

ارسال در تاريخ دوشنبه هفتم فروردین 1391 توسط ملیحه درخوش

سازماندهی اطلاعات مانند بخشهای دیگر حرفه کتابداری و اطلاع رسانی با چالشهای اخلاقی روبرو است. به عنوان مثال نقش ابزارها و استانداردهای ملی و بین المللی، ارتقاء دسترسی موضوعی به اطلاعات، انجام کارها به صورت غیرتخصصی و برون سپاری، آموزش متخصصان و اثرات جهانی سازی می توانند از جنبه هایی باشند که به چالشهای اخلاقی خاص خود را به همراه دارند.

گروه پژوهشی سازماندهی اطلاعات و مرکز تحقیقات سیاست اطلاعات در دانشگاه ویسکانسین میلواکی دومین کنفرانس را در حوزه اخلاق در سازماندهی اطلاعات برگزار می کند.

اولین کنفرانس در سال 2009 و در شهر میلواکی برگزار شده است و مقالات آن در شماره 7 سال 47 فصلنامه فهرستنویسی و رده بندی منتشر شده است. 

فراخوان این کنفرانس در زمینه عناصر مرتبط با اخلاق در سازماندهی اطلاعات از استانداردهای فهرستنویسی تا برچسب زنی، دسترسی موضوعی، جنبه های فناوری، تخصصی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، سازمانی، بین المللی، چندفرهنگی و چند زبانی است. 

دومین کنفرانس اخلاق سازماندهی اطلاعات

مهلت ارسال چکیده: 20 فوریه2012

اعلام چکیده های پذیرفته شده: 15 مارس2012

مهلت ارسال متن کامل مقالات: 15 جولای 2012

ایمیل برای ارسال چکیده ها: holson@uwm.edu


پی نوشت: اخلاق در سازماندهی اطلاعات حوزه ای است که کمتر در کتابداری ایران مورد توجه قرار گرفته است. آنچه که در مباحث اخلاقی کتابداری ما به پژوهش در آمده معمولا اخلاق حرفه ای کتابداران است. این اخلاق حرفه ای در هر یک از بخشهای هر حرفه از جمله کتابداری و اطلاع رسانی جریان دارد. چالشهای اخلاقی با ورود به محیطهای جدید اطلاعاتی و نیز دسترس پذیر شدن اطلاعات به روشهای مختلف بیشتر نمایان شده است. کتابداران به عنوان یکی از مهمترین متولیان دسترس پذیر کردن اطلاعات در فرایند بررسی چالشهای اخلاقی سازماندهی اطلاعات قرار می گیرند.

توجه به کاربر در سازماندهی نوین اطلاعاتی(از جمله الگوهای مفهومی چون اف.آر.بی.آر. و خانواده آن) می تواند تاییدی باشد بر پررنگ شدن بحث اخلاق و توجه به حقوق کاربران در نحوه و میزان دسترسی به اطلاعات. مساله ای که شاید بعضی اوقات در زیر سایه نظرات کتابداران و پررنگ شدن کتابدار و سازمانی که بدان وابسته است، بسیار کم رنگ شود!

برچسب ها: اخلاق حرفه ای، سازماندهی اطلاعات، کنفرانس ها و کنگره ها

ارسال در تاريخ جمعه پنجم اسفند 1390 توسط ملیحه درخوش

مرکز کتابخانه دیجیتال دانشگاه تنسی در سال 2007 اقدام به ارائه نمونه کاربرگه مودس کرده است. این نرم افزار زیر نظر کریستین هیگود تهیه شده است.در اين نرم افزار كاربرگه اي براي ورود اطلاعات تعبيه شده است.

این کاربرگه شامل 14 عنصر اصلی طرح فراداده ای توصیف شیء است.

http://dlc.lib.utk.edu/~cdeane/UTK_LIB_DLC/WB4/workbook.htm

ابتدا باید نام شخص و موسسه ای که از این طرح استفاده می کند وارد شود. سپس با ورود به هر یک از عناصر اصلی،کاربر ورود اطلاعات می تواند به هر یک از ویژگیهاو نیز عناصر فرعی مربوط به هر یک از عناصر اصلی دست یابد و امکان ورود اطلاعات در آن فراهم است.

این کاربرگه با هدف دسترسی آزاد ارائه شده و تضمینی برای استفاده برای هدف خاص در آن وجود ندارد.

با ورود به این نرم افزار، عناصر اصلی در قسمت سمت چپ صفحه مشاهده می شود. با کلیک بر روی هر کدام از این عناصر ابتدا توضیحی مختصر برای عنصر اصلی و هر یک از عناصر فرعی و ویژگیها ارائه می شود تا وارد کننده اطلاعات با نوع داده هایی را که باید در هر فیلد وارد کند، آشنا شود.برای هر عنصر تا ۴ سطح در نظر گرفته شده است. با ورود به هر عنصر، سطوح مختلف ورود اطلاعات توضیح داده شده است. قسمتهایی که حتما اطلاعات وارد شود، با رنگ زرد به صورت هایلایت مشخص می شود.

پس از آن در کنار هر یک از عناصر فرعی و ویژگیها به فراخور نوع اطلاعات مورد نیاز، فضایی برای ورود اطلاعات و یا انتخاب نوع و فرمت داده ها وجود دارد که امکان ورود صحیح اطلاعات را فراهم می آورد. برای عناصر و نیز ویژگیهای authority و نیز بخشهایی که نیاز به استفاده از لیستهای معتبر و مستند وجود دارد، این لیستهای استاندارد با باز شدم پنجره جدیدی در اختیار وارد کننده اطلاعات قرار می گیرد همانند نقش شخص یا تنالگان در عنصر name و یا انتخاب نوع فیزیکی منبع و مانند آن.

پس از وارد کردن اطلاعات مورد نیاز در هر یک از عناصر و عناصر فرعی و ویژگیهای آنها می توان این اطلاعات را به صورت یک فایل ذخیره کرد.

استفاده از این کاربرگه و نیز طریقه ورود اطلاعات می تواند برای پژوهشگران در این حوزه مفید باشد.

 برچسب ها: طرح فراداده ای توصیف شیء، مودس، فراداده

ارسال در تاريخ سه شنبه چهارم بهمن 1390 توسط ملیحه درخوش

انجمن بین المللی موسسات و انجمنهای کتابداری(ایفلا)، کتابشناسی را با موضوع الگوی مفهومی ملزومات کارکردی پیشینه های کتابشناختی(اف.آر.بی.آر.) منتشر کرده است. اولین نسخه این کتابشناسی مربوط به سال 2008 است. از طریق پیوند زیر می توانید به نسخه 13.3 سال 2008 از این کتابشناسی دسترسی داشته باشید:

FRBR Bibliography, Version13.3, 2008

نسخه به روز شده این کتابشناسی که شامل بخشهای متنوع و جامعی است در سال ۲۰۱۰ منتشر شده است که از طریق پیوند زیر قابل دسترس است:

FRBR Bibliography,version13.3,2010

استفاده از این کتابشناسی برای افرادی که به پژوهش در این زمینه علاقه دارند و نیز برای دانشجویانی که دارای پایاننامه هایی با موضوع اف.آر.بی.آر. هستند توصیه می شود.

برچسب ها: ملزومات کارکردی پیشینه های کتابشناختی، اف.آر.بی.آر.، کتابشناسی

 

ارسال در تاريخ جمعه بیست و سوم دی 1390 توسط ملیحه درخوش
.: Weblog Themes By Blog Skin :.

خرید شارژ

فروشگاه اينترنتي ايران آرنا

تفریح و سرگرمی

دانلود