نظر خواهی گروه بحث مودس با مطرح شدن چگونگی توصیف چاپخانه

یکی از عناصر اصلی در مودس است که به توصیف منشا منبع می پردازد. در این عنصر اصلی مواردی مانند ناشر، مکان نشر، تاریخ انتشار، تاریخ کپی رایت، تاریخ اعتبار بخشی و ... توصیف می شود. یکی از عناصر فرعی این عنصر اصلی، publisher است. این عنصر فرعی در طرح فراداده ای چنین تعریف شده است:

the name of the entity that published, printed, distributed, released, issued or produced the resource.

یکی از مواردی که برای توصیف منشا یک منبع ممکن است به کار رود، نام چاپخانه است. در این عنصر فرعی ویژگی خاصی وجود ندارد تا بتوان در توصیف، نام ناشر و چاپخانه را از هم متمایز ساخت. در تاریخ 19 دسامبر 2011 این مساله را در گروه بحث مودس مطرح کردم و بر اساس پاسخی که از این گروه گرفتم مطلبی را در همین وبلاگ نوشتم.

راهکاری برای توصیف چاپخانه در مودس

 گروه مودس بر اساس نظراتی که در یافت می کنند به بررسی مواردی می پردازند که باید در نسخه جدید اعمال شود و به نوعی در نسخه کنونی نقص محسوب می شود.

به تازگی این گروه بر اساس درخواستی که برای آنها در مورد توصیف چاپخانه ارسال کرده بودم دست به یک نظر سنجی میان دو نحوه توصیف و اضافه کردن دو ویژگی(attribute) به عنصر اصلی و یا عناصر فرعی زده است تا بتوان میان ناشر، چاپخانه، توزیع کننده و غیره تمایزی قایل شد.

بر این اساس، از مخاطبان و متخصصان خواسته شده تا در مورد یکی از راهکارهای زیر نظر خود را اعلام نمایند تا این گروه به نتیجه گیری و تصمیم گیری مطلوب در مورد گنجاندن یکی از این دو مورد در نسخه 3.5 دست یابد. این دو مورد بدین صورت است:

1. اضافه کردن ویژگی originRole or similar به عنصر اصلی originInfo

2. اضافه کردن ویژگی role or similar به عناصر فرعی در originInfo

از طریق پیوند زیر می توانید مثالها و توضیح نحوه کاربرد دو روش فوق را ببینید:

change proposal

 برچسب ها: مودس، طرح فراداده ای توصیف شیء

نمونه ای از فهرستهای مبتنی بر اف.آر.بی.آر.: a FRBR-Based Catalog

کتابخانه بریتانیا، نمونه خوبی از فهرستهایی است که گام خوبی در استفاده از اف.آر.بی.آر. برداشته اند. در نتایج جستجو سعی بر آن شده که به صورت درختواره،اطلاعات محملهای مختلف منبع(کتاب، مقاله، نوار صوتی و ...)، موضوعها، نویسندگان، تاریخ، زبان، انواع منابع( اصل اثر، ترجمه ها به زبانهای مختلف، اقتباسها و ...) نشان داده شود.

همچنین در کنار هر مورد(Item) نیز ورژنهای دیگر آن منبع پیشنهاد می شود. با کلیک بر روی این گزینه اطلاعات تکمیلی نسخه ها و ویرایشهای مختلف دیگر آن مورد ارائه می شود.

به نظر می رسد با در نظر گرفتن اثر اصلی وارائه اطلاعات بیان و نمود ها و نیز در ادامه موردی که در این کتابخانه موجود است می توان استفاده ساختاری از اف.آر.بی.آر. را مشاهده کرد.

به عنوان نمونه با جستجوی عنوان" رویای شب نیمه تابستان" از شکسپیر پیشینه هایی بازیابی می شوند که در پیوند زیر قابل مشاهد است:

نتایج جستجوی عنوان " رویای شب نیمه تابستان"

ویژگیهای بیان و نمود این اثر در سمت چپ نشان داده شده است که با استفاده از آن می توان نتایج را محدود کرد. به عنوان مثال ویژگی زبان مربوط به بیان و ویژگی ناشر مربوط به نمود این اثر است.

البته اطلاعات و ساختاری که ارائه شده کامل نیست و همه اطلاعات را به صورت منسجم در اختیار کاربر قرار نمی دهد. ویژگیهایی که برای نمودهای مختلف اثر آورده شده هنوز کامل نیست. همچنین در جریان استفاده از مراحل مختلف محدودسازی نتایج دسترسی به درختواره های قبلی وجود ندارد.

استفاده از ساختارهای مبتنی بر اف.آر.بی.آر. می تواند به کاربر در یافتن، شناسایی، انتخاب و دسترسی به منبع مورد نظرش کمک کند. استفاده از این الگو هنوز هم به صورت آزمایشی است و به نظر می رسد کتابداران هنوز هم برای درک کامل مفاهیم این الگوی انتزاعی زمان می خواهند. در کنار آن پیشینه های قدیمی ایجاد شده نیز باید امکان استفاده و ایجاد چنین ساختاری را داشته باشند. اگر اطلاعات پیشینه های قبلی به صورت استاندارد نباشد استفاده از این الگو با مشکلاتی روبرو خواهد شد.

به قول یک استاد بزرگوار اولین مرحله در بازیابی خوب اطلاعات، ورود صحیح اطلاعات است.

برچسب ها: اف.آر.بی.آر.، کتابخانه بریتانیا